evenwichts economie
De
Evenwichts­economie

Voor evenwicht in
economie, samenleving en milieu

MAATSCHAPPELIJKE UIT­DAGING: DE ARBEIDS­MARKT

De arbeidsmarkt staat aan de vooravond van een revolutie. Wat is het antwoord van de evenwichts­economie?

Stel niet
geld maar
werk
centraal

Sinds de crisis van 2007 lijkt er iets ingrijpend veranderd te zijn in onze economie. Dat heeft zoals we zullen zien ook effect op de arbeidsmarkt.

De evenwichts­economie heeft geen behoefte aan economische groei en kan desondanks toch de werkloosheid aanpakken. Hoe dat kan, zal hieronder globaal worden toegelicht.

1. De werkloosheids­situatie was tussen 2007 en 2015 niet wezenlijk verbeterd

De media berichten over ieder lichtpuntje bij het aantrekken van de arbeidsmarkt.
Kijk je echter naar de cijfers dan is het aantal banen maar licht gestegen. Als je bedenkt dat er sinds de crisis veel parttime banen zijn bijgekomen en een aanzienlijk aantal mensen meerdere banen heeft, wordt het beeld minder rooskleurig.

En het totaal aantal gewerkte uren in Nederland eind 2015 ligt nog altijd onder het niveau van 2007, het begin van de crisis. [1]




In het eerdere thema Voortdurende kostenbesparingen belemmeren de economie wordt gedetailleerd toegelicht waarom de werkloosheid naar verwachting niet snel uitstijgt boven het niveau van voor 2007.
Zie ook. [2] [3]


Bedrijven zijn namelijk in staat om prima winsten te halen door kostenbesparing op arbeid. Dat is onder andere mogelijk door steeds verdergaande automatisering. [4]
En het einde van de automatiseringsgolf is nog lang niet in zicht. Hierdoor kunnen bedrijven hun winsten hoog houden door met minder werknemers te werken.

Ook wordt er bezuinigd op loonkosten. Het aanzuigen van buitenlandse werknemers die vaak op een oneerlijke manier concurreren met lokale werknemers heeft voor risicogroepen (allochtonen, jongeren en laaggeschoolden) negatieve gevolgen.
Ook zorgt de drang om kosten te besparen ervoor dat veel mensen wel aan het werk kunnen blijven als zelfstandige, maar tegen veel slechtere arbeidsvoorwaarden. [5]


Bij het creëren van werkgelegenheid leunt de overheid heel sterk op de kenniseconomie. Daarmee valt het overgrote deel van de lageropgeleide werkzoekenden buiten de boot.
Lageropgeleiden en mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperkingen vinden moeilijk vast werk. We hebben het in Nederland steeds over een kenniseconomie, terwijl 60% van de jongeren een lagere beroepsopleiding volgt. [6]


We krijgen steeds meer te maken met een flexibele arbeidsmarkt: tijdelijke contracten, payroll-constructies, mensen worden ingehuurd via een uitzendbureau of als zzp'er.
In die nieuwe markt is er weinig zekerheid en wordt de werknemer bovendien slechter betaald. [7]

2. De arbeidsmarkt na 2020 lijkt krap maar duidt ook op een mismatch

Wordt nog aan gewerkt Na de ergste lockdowns door de coronacrisis bloeit de economie weer op. Veel bedrijven zijn dan op zoek naar werknemers die ze in het begin van de crisis hebben laten gaan.

3. Het antwoord van de evenwichts­economie

Werk op eigen niveau tegen eerlijk loon
In het economisch systeem van de evenwichts­economie zal kostenbesparing nooit een belangrijke doelstelling zijn. De evenwichts­economie gaat er namelijk vanuit dat alle werkenden uit een lokale gemeenschap met hun arbeid in principe in staat zijn om de lokale gemeenschap van goederen te voorzien. Prijs en loon worden onderling afgesproken waardoor kostenbesparing op arbeidskosten niet noodzakelijk is. (Verderop zal duidelijk worden hoe dit praktisch is uitgewerkt.) De uitkomst hiervan is dat iedereen uit de lokale gemeenschap werk tegen een eerlijk loon kan hebben.
Deze aanpak wordt toegelicht bij het thema Een bloeiende economie.

Uiteraard heeft de evenwichts­economie geen directe invloed op kostenbesparing door de overheid. Echter de evenwichts­economie heeft een degelijk economisch systeem waardoor kostenbesparing veel minder noodzakelijk is, zoals ook op te maken is uit Wat levert het op als de hele economie draait op de evenwichts­economie?.
Geen verdringing op de arbeidsmarkt
Van verdringing op de arbeidsmarkt door buitenlandse werknemers kan in de evenwichts­economie geen sprake zijn. Organisaties - zo worden bedrijven in de evenwichts economie genoemd - hebben er baat bij als mensen uit de lokale gemeenschap werken in hun eigen organisatie. Want de lokale gemeenschap bepaalt wat er bij haar lokale organisaties gebeurt. Door de nadruk op lokaal hebben alleen lokale werknemers toegang tot de lokale arbeidsmarkt.

Toch worden hiermee de economische problemen die veelal ten grondslag liggen aan het verlangen van mensen naar werk elders niet ontkend. In het voorafgaande thema Geen goed antwoord op vluchtelingen­stromen is aangegeven welke structurele lange­termijn- en concrete korte­termijn­acties de evenwichts­economie onderneemt om te helpen bij deze economische problemen.

Referenties

Positief geformuleerde publicaties over de aantrekkende arbeidsmarkt door Nederlandse overheidsinstanties.
Arbeidsmarkt herstelt mondjesmaat in een aantrekkende economie
Europa is bezorgd over de flexwerker
Productiviteit stijgt, resultaten bedrijven blijven overeind door ontslag of minder salaris
Kamerbrief 'aanpak concurrentie op arbeidsvoorwaarden'
Kenniseconomie? Er zijn ook vmbo'ers
Flexibele arbeid belangrijk voor de arbeidsmarkt
[1]
Column BNR radio door macro-econoom Kees de Kort, mei 2017: een van de grootste raadsels in de economie
Bijbehorende tekst: In Japan, Engeland en Amerika is de werkloosheid laag maar de lonen stijgen niet echt.
CBS: Voor het eerst meer dan 10 miljoen banen in Nederland
PBL: Sterke banengroei in Nederlandse steden, maar werklozen profiteren niet
Column BNR radio door macro-econoom Kees de Kort, onderwerp: Niet zo veel banen, minder salaris
Column BNR radio door macro-econoom Kees de Kort, 2016, onderwerp: Tijdelijke verliezers
Bijbehorende tekst
[2] Arbeid in de uitverkoop
Als het eind 2017 macro economisch allang goed gaat is de arbeidsmarkt in de VS nog altijd niet toegankelijk voor een groot deel van de mensen aan de onderkant van de samenleving
Het gaat allemaal wat beter
[3] Europa is bezorgd over de flexwerker
[4] Productiviteit in Nederland 2002–2014
Column BNR radio door macro-econoom Kees de Kort, 2016, onderwerp: Jouw kostenbesparing is mijn gebrek aan salaris
[5] Kamerbrief 'aanpak concurrentie op arbeidsvoorwaarden'
[6] Kenniseconomie? Er zijn ook vmbo'ers
[7] Flexibele arbeid belangrijk voor de arbeidsmarkt
De platformeconomie biedt voltijdswerk tegen afbraakprijzen als zzp-er:
Nieuwsuur 16 dec 2017: Van Uber tot Deliveree: een duik in de platformeconomie
Werken in de Platformeconomie: Hoe beschermen we freelancers tegen platformen als Uber en Deliveroo, 2017